Compassiemoeheid:

Hoe voorkom je dat empathie en compassie je volledig uitputten?

Compassiemoeheid: Hoe voorkom je dat empathie en compassie je volledig uitputten?

Voetstappen in het zand

Ik droomde eens en zie
ik liep aan ’t strand bij lage tij.
Ik was daar niet alleen,
want ook God liep aan mijn zij.
We liepen samen het leven door,
en lieten in het zand,
een spoor van stappen, twee aan twee,
God liep aan mijn hand.
Ik stopte en keek achter mij,
en zag mijn levensloop,
in tijden van geluk en vreugde,
van diepe smart en hoop.
Maar als ik het spoor goed bekeek,
zag ik langs heel de baan,
daar waar het juist het moeilijkst was,
maar één paar stappen staan.
Ik zei toen “God, waarom dan toch?
Juist toen ik U nodig had,
juist toen in zelf geen uitkomst zag,
op het zwaarste deel van mijn pad …”
God keek toen vol liefde mij aan,
en antwoordde op mijn vragen:
“Mijn lieve kind, toen het moeilijk was,
toen heb ik jou gedagen.”

~Mary Stevenson

Laatst zat ik even bij te kletsen met een vriendin. Het ging niet zo goed met haar: lichamelijk mankeert ze het een en ander en de energie ontbreekt haar om aan te pakken en vooruit te komen in haar leven. Met alle gevolgen van dien; ze is somber over zichzelf en over haar toekomst.

Een andere vriendin is pas gescheiden en voelt zich erg op zichzelf teruggeworpen. De verwijten en de keiharde manier waarop alles is afgewikkeld maken dat ze niet lekker in haar vel zit. Ze is onzeker en heeft het gevoel op diverse fronten tekort te schieten.

Dat gaat mij aan het hart!

Als je je heel empathisch opstelt, kan het gebeuren dat alle energie uit je wegvloeit …

Hoe ga je met zoiets om? Als je je heel empathisch opstelt, kan het gebeuren dat alle energie uit je wegvloeit …

Dit is wat bij veel mensen gebeurt – of ze nu in de zorg werken of in hun privéleven zorgen: ze worden ‘compassiemoe’. Met als gevolg dat ze apathisch worden, of burn-out raken.

Je kent ze vast wel:

  • de artsen die je niet aankijken en niet nagaan of je hun medisch-technische diagnose wel snapt
  • de baliemedewerkers die je zuinigjes – met een strak, streng gezicht – aankijken en weliswaar zeggen dat ze je begrijpen, maar geen enkel gevoel in hun woorden leggen
  • de moeders van die hun kinderen afsnauwen en ’s avonds met een schuldgevoel naar de chips en chocolade grijpen
  • de mantelzorgers die zuchten, chagrijnig kijken en domweg op zeer luide toon herhalen wat ze hebben gezegd, als hun vader of moeder het niet direct begrijpt

Ze zijn voorbij de grens van wat ze aankunnen en kunnen niet meer geven. Er is geen compassie meer; de hulp is een mechanische handeling geworden. De ziel is eruit, ze zijn leeg. Ze zijn compassiemoe.

Soms stoppen ze met zorg verlenen, ook al is dat hun levensmissie.

Dit is niet nodig. Het kan echt anders!

Hoe ontstaat compassiemoeheid?

Je hebt grote empathische kwaliteiten; niet voor niets heb je een hulpverlenend beroep of neem je de zorg op je voor mensen in je omgeving. Je leeft je in in de ander, soms zodanig dat je het contact met jezelf verliest. Waar je aan voorbij gaat, is jouw eigen pijn!

Mensen hebben spiegelneuronen, die ons helpen bij het registreren van (subtiele) tekens van emoties bij anderen. We ‘lezen’ deze emoties niet, maar spiegelen ze en voelen ze zelf ook!

Dus als we pijn en lijden bij een ander waarnemen, voelen we die pijn en dat lijden zelf ook.

Als we hier geen aandacht aan besteden, lopen we leeg.
Het is van belang dat we eerst voor onszelf zorgen!

Als we hier geen aandacht aan besteden, lopen we leeg. Het is van belang dat we eerst voor onszelf zorgen!

Het hart pompt eerst bloed naar zichzelf,
voordat het bloed pompt naar andere delen van het lichaam.

Deed het dat niet, dan zou het hart eerst zelf sterven
en vervolgens de rest van het lichaam.

Zo ook kunnen we pas goed voor anderen zorgen
wanneer we eerst voor onszelf leren zorgen.

Evidence-based

“Dat hulpverleners niet alleen zichzelf maar ook hun cliënten helpen door zelf regelmatig te mediteren, wordt ondersteund door dubbelblind (!) gecontroleerd onderzoek onder therapeuten in opleiding. De therapeuten, die at random een meditatieprogramma aan hun training kregen toegevoegd, bereikten een duidelijk beter behandelresultaat met hun cliënten dan hun collega’s die de gebruikelijke training volgden. De cliënten hadden meer inzicht in zichzelf en toonden meer verbetering in klachten en symptomen dan de cliënten van therapeuten die niet aan meditatiebeoefening deden.”
(Uit: Compassievol leven – Frits Koster en Erik van den Brink, 2012. Pag. 305)

De kunst is om te starten met zelfzorg. Maar hoe doe je dat?

Wanneer zorgverleners zelfcompassie hebben, zullen ze eerder concrete stappen zetten om voor zichzelf te zorgen in de vorm van vrijaf nemen, langer slapen en goed eten. Daarnaast zullen ze ook de tijd nemen om te voorzien in hun eigen emotionele behoeften, omdat ze onder ogen zien hoe moeilijk het is om dagelijks te moeten omgaan met zo veel leed.

“Zelfcompassie is een middel om onze emotionele batterijen op te laden.”

Willen we zorgen dat we niet uitgeput raken door de hulp die we anderen bieden, dan zullen we met compassie onze interne reserves moeten aanvullen, zodat we degenen die ons nodig hebben meer te bieden hebben en tegelijkertijd in staat zijn om aan onze eigen behoeften tegemoet te komen.

Vergelijk het met de instructies in het vliegtuig: als de zuurstofmaskers naar beneden komen, dan moet je eerst je eigen masker opzetten; daarna ben je pas in staat je kinderen en andere dierbaren te helpen.

In veel opzichten is zelfcompassie dus een kwestie van altruïsme omdat die ervoor zorgt dat we in de juiste geestelijke en emotionele toestand verkeren om anderen op een duurzame manier te helpen.

(Fragmenten uit Zelfcompassie – Kristin Neff, 2011. Pag. 223)

Compassiemoeheid: Hoe voorkom je dat empathie en compassie je volledig uitputten?

(Zelf-) compassie ontwikkelen:

Mindfulness en Zelfcompassietraining (MSC) –  de 8-weekse (plus een miniretraite).

Losse workshops (ook ter kennismaking):

Ontspannen en Loslaten

Voor Jezelf Zorgen in Hulpverlenende Rollen

Word je Eigen Beste Vriend(in)!

Zoals altijd eindig ik met een inspiratietekst die je kan helpen om meer mindfulness – en heartfulness – in je leven te brengen:

“Door voor jezelf te zorgen, zorg je voor anderen.
Door voor anderen te zorgen, zorg je voor jezelf.”

~De Boeddha

Meld je aan – ontvang direct 20 praktische tips tegen stress én maandelijks inspiratie in je mailbox!

Gratis ebook:
"20 Praktische Tips tegen Stress"

ezel heeft stress

Facebooklinkedinmail